Pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dalej ZFŚS, Fundusz) mogą oferować wśród rodzajów działalności socjalnej dopłatę do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie. Ten rodzaj dopłaty często jest nazywany potocznie „wczasami pod gruszą”. Może on zostać przyznany tylko osobom uprawnionym do korzystania z Funduszu. Zasady i warunki korzystania z „wczasów pod gruszą” określa pracodawca w regulaminie ZFŚS, zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS [1]. Niestety bywa, że zapisy regulaminu ZFŚS zawierają błędy.

Czy „wczasy pod gruszą” powinny zależeć od urlopu wypoczynkowego?

Otrzymałam następujące pytanie:

„Mamy ZFŚS, w ramach którego można otrzymać różne rodzaje świadczeń. Zgodnie z wymogiem ustawy o ZFŚS mamy wypłatę świadczenia urlopowego, które uzależniliśmy od 14 dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego. Nazywamy to w regulaminie ZFŚS wczasami pod gruszą. Pani, która przebywa na urlopie wychowawczym, złożyła wniosek o tę dopłatę. Odmówiliśmy jej wypłaty, ponieważ nie przebywała na urlopie wypoczynkowym, gdyż jest na urlopie wychowawczym. Pani czuje się wykluczona i zarzuca nam dyskryminację. Jest roszczeniowa. Jak jej wytłumaczyć, że to ustawa o ZFŚS narzuca te 14 dni urlopu i że nie możemy jej przyznać dopłaty?„.

Odpowiedź:

Wspomniane w pytaniu „14 dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego” wynikające z ustawy o ZFŚS najczęściej są mylone ze świadczeniem urlopowym. Zanim rozwinę ten temat, muszę powiedzieć, że pracodawca w regulaminie ZFŚS ustala zasady i warunki wypłaty świadczeń, a następnie ma obowiązek stosować te zasady. Regulamin ZFŚS powinien być zgodny z prawem i nie powinien wykluczać z powodów pozasocjalnych osób ustawowo uprawnionych do świadczeń.

Ważne:

W praktyce najczęściej spotyka się trzy rodzaje podobnych do siebie świadczeń.
Na pozór są podobne, ponieważ dotyczą dopłat do wypoczynku, ale jednak są całkiem inne i wynikają z różnych podstaw prawnych.

Są to:

1. Świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie przepisów ustawy o ZFŚS (art. 3) przez pracodawcę, który nie utworzył ZFŚS i nie zwolnił się z wypłaty tego świadczenia – zależy od 14 dni urlopu wypoczynkowego.
2. Świadczenia urlopowe wypłacane nauczycielom na podstawie art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela – są obowiązkowe.
3. „Wczasy pod gruszą”, czyli dopłata do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie, wypłacana z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na podstawie regulaminu ZFŚS. Nie jest to świadczenie obowiązkowe, a wysokość świadczenia zależy od kryteriów socjalnych osoby uprawnionej do korzystania z ZFŚS. Regulamin ZFŚS jest tworzony na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

UWAGA:

Jedynym świadczeniem, co do którego ustawodawca w ustawie o ZFŚS narzuca bezwzględnie warunek wykorzystania co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego, to świadczenie urlopowe, o którym wspomniałam w punkcie 1, czyli to, które jest wypłacane na podstawie ustawy o ZFŚS przez pracodawcę, który nie utworzył ZFŚS.

Zatem, skoro pracodawca utworzył zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, to nie ma prawa wypłaty świadczenia urlopowego, o którym mowa w ustawie o ZFŚS. Może natomiast wypłacać dopłatę do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie, czyli tzw. wczasy pod gruszą, skoro zawarł taki rodzaj działalności socjalnej w regulaminie ZFŚS. Jednak warto sprawdzić, czy kryteria wypłaty są zgodne z ustawą o ZFŚS.

Zdarza się, że pracodawcy warunkują dopłatę do wypoczynku w ramach tzw. wczasów pod gruszą czternastoma dniami urlopu wypoczynkowego.

Może nawet nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie praktyka i fakt, że w art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS mamy zapis: 

„Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu„. To oznacza, że ulgowe usługi i świadczenia, jakimi są np. dopłaty do „wczasów pod gruszą”, muszą być uzależnione od tzw. kryterium socjalnego, a urlop wypoczynkowy kryterium socjalnym nie jest.

Osoby uprawnione do korzystania z Funduszu:

Osobami uprawnionymi do korzystania z Funduszu zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS są:

– pracownicy i ich rodziny,

– emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny,

– inne osoby uprawnione w regulaminie ZFŚS.

Pracodawca, przyznając „wczasy pod gruszą” nie może pominąć na przykład emerytów ani pracowników, którzy urlopu wypoczynkowego nie mają (ponieważ przebywają na przykład na innym rodzaju urlopu niż wypoczynkowy).

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

Wprowadzając warunek urlopu wypoczynkowego do regulaminu ZFŚS, dochodzi do sytuacji, w której wykluczona z dopłaty do wypoczynku może być szeroka grupa osób (w tym między innymi osoba na urlopie wychowawczym, o której jest mowa w pytaniu), które przecież mają zapewnione ustawowe prawo do korzystania z ZFŚS.

Osoby, które korzystają z innych rodzajów urlopów niż wypoczynkowy, też mają prawo do wypoczynku i powinny mieć prawo do otrzymania dofinansowania z Funduszu.
Nie można tych osób wykluczyć z ZFŚS z powodów pozasocjalnych, jakim jest na przykład urlop wypoczynkowy.

[autopromocja]

Co, jeśli pracodawcy koniecznie zależy, aby pracownik skorzystał z 14 dni urlopu wypoczynkowego?

Zdarza się, że pracodawcy bardzo zależy na zachęceniu pracownika do korzystania z nieprzerwanego 14-dniowego urlopu wypoczynkowego, dlatego wprowadza ten warunek przy „wczasach pod gruszą”. Odradzam to z wielu powodów. Powodów jest tyle, że gdybym je tutaj wymieniła, to ten artykuł byłby bardzo długi i nikt nie miałby czasu na czytanie go i tworzenie rozwiązań samodzielnie, dlatego opisałam to w mojej najnowszej książce na temat: „Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe – prawo i praktyka. Wszystko, co warto wiedzieć przed wypłatą w 2026 roku, w tym odpowiedzi na pytania”. 

Zauważyłam, że większość osób woli otrzymać szybkie, gotowe rozwiązania.

Dlatego mam dobrą wiadomość. 

Można zrobić to legalnie, bez wymogu 14 dni urlopu wypoczynkowego

Można tak skonstruować regulamin ZFŚS, aby „upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu” i sprawić, że zapis będzie prawidłowy i nie wykluczy pracowników i osób uprawnionych do korzystania z ZFŚS, a pracownicy mający urlop wypoczynkowy chętnie go wykorzystają. Można zrobić to bez dyskryminacji jakiejkolwiek grupy osób uprawnionych, a jednocześnie dostosować wymogi do sytuacji finansowej i możliwości pracodawcy.

Jednak jest to temat wymagający szerszego omówienia. Jeśli kogoś kusi, aby jedynie wykreślić 14 dni urlopu wypoczynkowego, to muszę zwrócić uwagę na fakt, że zmiany wymagają kompleksowego dwu- lub trzytorowego działania, ponieważ środki ZFŚS nie rozmnożą się cudownie, gdy zostanie uwolniony dostęp do wczasów pod gruszą dla wszystkich uprawnionych. Konieczne są odpowiednie zapisy w regulaminie, ale takie, które są zgodne z prawem.

Dlatego ważne jest, aby przewidzieć skutki różnych działań i im zapobiec. Da się to zrobić, jeśli wie się jak. Dla zainteresowanych pokazuję to na szkoleniach z zakresu ZFŚS.

Więcej wiedzy na temat „wczasów pod gruszą” i świadczeń urlopowych w 2026 roku

Na temat tzw. wczasów pod gruszą i świadczeń urlopowych można znaleźć wiele informacji w mojej książce (e-booku):

Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe – prawo i praktyka. Wszystko, co warto wiedzieć przed wypłatą w 2026 roku, w tym odpowiedzi na pytania” dostępnym tutaj.

Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe w 2026 roku – książka (e-book) [autopromocja]

Dla osób bardziej wymagających polecam moje szkolenie na temat: 

„Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe w 2026 roku – prawo i praktyka„ dostępnym tutaj.
Na szkoleniu omówiłam temat:
– świadczeń urlopowych wypłacanych z ustawy o ZFŚS przez pracodawców, którzy nie tworzą ZFŚS
– świadczeń urlopowych dla nauczycieli z Karty Nauczyciela [2] (wraz z problemami dotyczącymi ustalenia kwoty na 2026 rok)
– „wczasów pod gruszą”, czyli dopłaty do wypoczynku zorganizowanego indywidualnie z ZFŚS.
Zapraszam do zapoznania się ze szczegółami, które znajdują się TUTAJ. 

Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe w 2026 roku – szkolenie [autopromocja]

Źródła:

1. Ustawa z dnia 04 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 288 z późniejszymi zmianami).
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 515).

Jeśli ten wpis wniósł dla Ciebie wartość, udostępnij go. Dzięki temu inni będą mogli otrzymać informację o wysokości odpisu w 2026 roku.

[autopromocja]

Ważne:

Niniejszy artykuł jest chroniony prawem autorskim. Zabrania się jego kopiowania i cytowania bez podania źródła i autora.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.

Jeśli chcesz być na bieżąco ze sprawami ZFŚS, zapraszam do zapisu do ZFSSlettera (specjalistycznego newslettera na temat ZFŚS): www.zfssletter.pl. Przy zapisie możesz pobrać prezent.

Autor tekstu: Joanna Krystyna Robak

Ekonomista. Ekspert z zakresu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Od 1997r. do 2013r. pracownik urzędu gminy oraz główny księgowy jednostek budżetowych.W latach 2013 – 2015 pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Wydziale Realizacji Dochodów. Równolegle z pracą w ww. jednostkach od 2010r. do 2017r. manager i dyrektor nowosądeckiej filii znanej ogólnopolskiej sieci szkół. Absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie, Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu oraz Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. 

Posiada blisko 30-letnie doświadczenie w pracy z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, zarówno w sektorze publicznym, między innymi w jednostkach budżetowych, w tym w publicznych placówkach oświatowych, jak również w sektorze prywatnym, w tym w dużych spółkach. Pomaga ułożyć ZFŚS u różnych pracodawców biorąc pod uwagę ich specyfikę.

Autor licznych publikacji oraz licznych książek z zakresu ZFŚS. Autor Akademii ZFŚS – Praktycznego Kursu, specjalistycznych szkoleń oraz ZFSSlettera, największego w Polsce, eksperckiego newslettera dedykowanego w całości sprawom ZFŚS.

Praktyk.

Dzięki opiniom klientów:

Uhonorowana prestiżową nagrodą w XIX edycji konkursu Polish Businesswomen Awards w kategorii:

Lider w dziedzinie przekazywania wiedzy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych

Zdobywca 1 miejsca w Nowym Sączu w konkursie Orły Edukacji w 2024 roku.

W 2025 roku uzyskała status GOLD w Konkursie Orły Edukacji edycja ogólnopolska
i znalazła się w ścisłej czołówce najlepszych firm szkoleniowych w Polsce.

   

Artykuł Czy „wczasy pod gruszą” powinny zależeć od 14 dni urlopu wypoczynkowego? pochodzi z serwisu Akademia Edukacyjna ASERTO.

W trakcie 2023 roku zmieniły się przepisy dotyczące wysokości odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (dalej ZFŚS, Fundusz), a co za tym idzie, zmieniła się wysokość:

• świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym oraz
• świadczenia urlopowego dla nauczycieli (których dotyczy Karta Nauczyciela).

Przepis zmieniający wysokość odpisu na ZFŚS to ustawa o  zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2023 poz. 1586)[1].

Ustawa ta zakłada m.in. odmrożenie od 1 lipca 2023 roku podstawy naliczania odpisu na ZFŚS.

Przypomnę, że zmiany obejmują zarówno pracowników, których dotyczy Kodeks Pracy, jak i nauczycieli, których dotyczy Karta Nauczyciela.

W tym artykule odpowiem na 2 pytania: 

1. Jaka jest nowa wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela z Karty Nauczyciela?
2. Jaka jest nowa wysokość świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym, u pracodawców, którzy nie utworzyli ZFŚS.

Na inne pytania chętnie odpowiem podczas najbliższego szkolenia. Szczegóły szkoleń i promocji na stronie www.aserto.edu.pl/zfss

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

1. Wyższe świadczenie urlopowe dla nauczycieli, których dotyczy Karta Nauczyciela. 

Karta Nauczyciela w art. 53 ust. 1a wskazuje, że z odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych [2], ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym. Termin wypłaty świadczenia urlopowego mija 31 sierpnia.

Pytają Państwo, jaka jest nowa wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli oraz co ze świadczeniami urlopowymi dla nauczycieli wypłaconymi wcześniej, np. w czerwcu br., czyli przed wejściem w życie nowych przepisów. 

Należy wypłacić wyrównanie. 

Jest odpowiedź Ministra Edukacji i Nauki Pana Przemysława Czarnka do Pana Krzysztofa Baczyńskiego Wiceprezesa Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego z dnia 07 lipca 2023 r., cytuję:

„W przypadku dokonania przez dyrektorów szkół wypłaty nauczycielom świadczenia urlopowego w oparciu o odpis obowiązujący do 30 czerwca 2023 r., nauczycielom będzie należało się wyrównanie kwoty świadczenia”.

Zatem mamy pewność, że świadczenie należy wyrównać. Natomiast co samej wysokości świadczenia urlopowego oraz kwoty wyrównania można spotkać się z rozbieżnymi zdaniami prawników. 

Dlaczego?

Mamy nietypową sytuację, (zbliżoną do tej z 2019 roku), kiedy to przez część roku kalendarzowego obowiązuje inna wysokość odpisu podstawowego a przez drugą część roku inna. 

W związku z tym w mediach pojawiają się różne kwoty przeliczane na różne sposoby.

Najczęściej można znaleźć następujące kwoty, (podaję kwotę świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w normalnych warunkach pracy w pełnym wymiarze czasu przez cały rok szkolny):

• 1788,66 zł brutto, 
• 1914,34 zł brutto,
• a według wyjaśnień MEiN kwota jest inna, z którą nadal nie wszyscy prawnicy się zgadzają.

Jest wyjaśnienie Ministra Edukacji i Nauki Pana Przemysława Czarnka do Pana Andrzeja Płonki Przewodniczącego XXIX Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich z dnia 17 sierpnia 2023 r., cytuję:

„Świadczenie urlopowe dla nauczyciela zatrudnionego przez cały rok szkolny w pełnym wymiarze czasu pracy naliczane proporcjonalnie do okresu naliczania odpisu podstawowego wynosi:
– od września 2022 r. do czerwca 2023 r. – 1 385,81 zł
– od lipca 2023 r. do sierpnia 2023 r. – 319,06 zł
Wysokość świadczenia urlopowego w 2023 r. – 1704,87 zł„

Co zrobić w tej kontrowersyjnej sytuacji, gdzie prawnicy mają różne zdania, a mamy już wyjaśnienia MEiN?

Możliwe, że najlepszym wyjściem jest zastosowanie na początek kwoty 1704,87 zł  brutto. 

Z jakiego powodu?

Dlatego, że jest to najniższa z proponowanych dotąd kwot. Gdyby z jakiegoś powodu okazało się jednak, że ma to być kwota wyższa, to dopłacić zawsze można, a w sytuacji tych niejasności na skalę całego kraju nikt raczej za to głowy nikomu nie urwie.

Nie zdecydowałabym się na wypłacenie kwoty 1914,34 zł, ponieważ moim zdaniem to nie jest wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli. Jest to wysokość świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym  dla pracowników, którzy skorzystali z co najmniej 14-dniowego urlopu wypoczynkowego w drugiej połowie 2023 roku. Dotyczy to oczywiście pracodawców nietworzących ZFŚS i wypłacających świadczenie urlopowe. 

W przypadku wypłaty zbyt wysokiej kwoty świadczenia urlopowego możliwe, że ciężko byłoby odzyskać nadpłacone pieniądze. Zwykle lepiej, gdy pracodawca dopłaca, niż próbuje odzyskać nadpłatę. 

Moim zdaniem najbardziej odpowiednią kwotą jest kwota 1788,66 zł, ponieważ to jest wysokość odpisu na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy zgodnie z ustawą o ZFŚS, a do tej kwoty odnosi się art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela.  

Po wypłacie kwoty proponowanej przez Ministerstwo bacznie obserwowałabym wypowiedzi różnych organów kontrolnych, aby w razie czego móc w porę zareagować. Oczywiście najlepiej byłoby od razu wypłacić właściwą kwotę, ale niektórzy mają różne zdania co do jej wysokości.

Decyzja w tej sprawie należy do dyrektora szkoły, ale mam nadzieję, że mając powyższe informacje, będzie łatwiej ją podjąć.

2. Świadczenie urlopowe dla pracowników zatrudnionych w sektorze prywatnym

Jeśli chodzi o wypłatę świadczenia urlopowego dla pracownika zatrudnionego w zakładzie pracy, gdzie nie został utworzony ZFŚS (na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz. U. 2023 poz. 998)[3], (dalej ustawa o ZFŚS) sprawa jest prostsza niż ze świadczeniem urlopowym dla nauczyciela.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o ZFŚS wysokość świadczenia urlopowego nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego na pracownika, obliczonego odpowiednio do rodzaju zatrudnienia pracownika, z tym że wysokość świadczenia dla pracowników pełnoletnich zatrudnionych w tzw. normalnych lub tzw. szczególnych warunkach pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

Stosownie do art. 3 ust. 5 i 5a ustawy o ZFŚS świadczenie urlopowe wypłaca pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.

Wysokość świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym 

A zatem w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 roku świadczenie urlopowe dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok wynosiło odpowiednio:

• 1662,97 zł dla pracownika zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy,
• 2217,29 zł dla pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
• dla pracownika młodocianego:
  – w pierwszym roku nauki wynosi 221,73 zł 
  – w drugim roku nauki 266,07 zł
  – a w trzecim roku nauki 310,42 zł.

Natomiast nowa wysokość świadczenia urlopowego wypłaconego w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 roku dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok wynosiło odpowiednio:

• 1914,34 zł dla pracownika zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy,
• 2552,45 zł dla pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
• dla pracownika młodocianego:
  – w pierwszym roku nauki wynosi 255,25 zł
  – w drugim roku nauki 306,29 zł
  – a w trzecim roku nauki 357,34 zł.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

UWAGA:

Świadczenie urlopowe w sektorze prywatnym działa inaczej niż świadczenie urlopowe dla nauczyciela z Karty Nauczyciela.

Wysokość świadczenia urlopowego u pracodawców, gdzie nie został utworzony Fundusz ustala się według dnia wypłaty i świadczenia tego nie wyrównuje się, jeśli zostało wypłacone do 30 czerwca 2023r.

Dlaczego w sektorze prywatnym nie wyrównuje się świadczenia urlopowego wypłaconego przed 1 lipca 2023r.?

Dlatego, że to świadczenie urlopowe działa inaczej i na podstawie innych przepisów niż świadczenie urlopowe dla nauczycieli. 

Więcej na temat świadczeń urlopowych wyjaśniłam w artykule:
Komu przysługuje świadczenie urlopowe i jaka to kwota w 2023 roku?

Zapraszam również do zapoznania się z artykułem na temat wysokości odpisu po zmianie od 1 lipca 2023r., :

Zmiana odpisu na ZFŚS na 2023 rok od 1 lipca i zmiana wysokości świadczenia urlopowego

Ważne:

Niniejszy artykuł jest chroniony prawem autorskim. Zabrania się jego kopiowania i cytowania bez podania źródła i autora.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.

 Źródło:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1586).
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r.
   poz. 984 z późniejszymi zmianami).
3. Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz. U. 2023 poz. 998).

Jeśli chcieliby Państwo być na bieżąco ze sprawami ZFŚS, zapraszam do zapisu do ZFSSlettera (specjalistycznego newslettera na temat ZFŚS): www.zfssedukacja.pl.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

Autor tekstu: Joanna Krystyna Robak

Ekonomista. Ekspert z zakresu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Od 1997r. do 2013r. pracownik urzędu gminy oraz główny księgowy jednostek budżetowych.W latach 2013 – 2015 pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Wydziale Realizacji Dochodów. Równolegle z pracą w ww. jednostkach od 2010r. do 2017r. manager i dyrektor nowosądeckiej filii znanej ogólnopolskiej sieci szkół. Absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie, Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu oraz Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. 

Posiada blisko 30-letnie doświadczenie w pracy z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, zarówno w sektorze publicznym, między innymi w jednostkach budżetowych, w tym w publicznych placówkach oświatowych, jak również w sektorze prywatnym, w tym w dużych spółkach. Pomaga ułożyć ZFŚS u różnych pracodawców biorąc pod uwagę ich specyfikę.

Autor licznych publikacji oraz licznych książek z zakresu ZFŚS. Autor Akademii ZFŚS – Praktycznego Kursu, specjalistycznych szkoleń oraz ZFSSlettera, największego w Polsce, eksperckiego newslettera dedykowanego w całości sprawom ZFŚS.

Praktyk.

Dzięki opiniom klientów:

Uhonorowana prestiżową nagrodą w XIX edycji konkursu Polish Businesswomen Awards w kategorii:

Lider w dziedzinie przekazywania wiedzy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych

Zdobywca 1 miejsca w Nowym Sączu w konkursie Orły Edukacji w 2024 roku.

W 2025 roku uzyskała status GOLD w Konkursie Orły Edukacji edycja ogólnopolska
i znalazła się w ścisłej czołówce najlepszych firm szkoleniowych w Polsce.

   

Artykuł Nowa wysokość świadczenia urlopowego – zmiana od 1 lipca 2023 roku pochodzi z serwisu Akademia Edukacyjna ASERTO.

Aktualizacja z dnia 18 sierpnia 2023r. i 29 września 2023r.

Ustawa zmieniająca wysokość odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dalej ZFŚS, Fundusz) została w dniu 10 sierpnia 2023 roku opublikowana (Dz. U 2023 poz. 1586)[1]. Ustawa zakłada m.in. odmrożenie od 1 lipca 2023 roku podstawy naliczania odpisu na ZFŚS i weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Chodzi o ustawę o  zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw[1].

Przypomnę, że zmiany obejmują zarówno pracowników, których dotyczy Kodeks Pracy, jak i nauczycieli, których dotyczy Karta Nauczyciela.

Krótko przybliżę 4 najważniejsze zmiany

1. Odpis na nauczycieli z Karty Nauczyciela,
2. Odpis podstawowy i fakultatywny z ustawy o ZFŚS,
3. Świadczenie urlopowe dla nauczyciela z Karty Nauczyciela
4. Świadczenie urlopowe u pracodawców z sektora prywatnego, którzy nie utworzyli ZFŚS.

1. Odpis na ZFŚS dla nauczycieli

Odpis na ZFŚS dla nauczycieli, których dotyczy Karta Nauczyciela wynika z art. 53 ust. 1 Karty Nauczyciela [2] i liczony jest według następujących kwot bazowych:

• w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023r., stosuje się tzw. kwotę bazową obowiązującą w dniu 1 stycznia 2019r., (czyli w wysokości 3045,21 zł),
• w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się tzw. kwotę bazową obowiązującą w dniu 1 stycznia 2021r., (czyli 3537,80 zł).

Zatem odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na jednego nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć wynosi:

• 3349,73 zł (110% kwoty bazowej) w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023r.
• 3891,58 zł (110% kwoty bazowej) w okresie od 1 lipca do 30 grudnia 2023r. 
  
  

Szczegóły obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych oraz obliczania odpisu omawiam w mojej najnowszej książce, na temat odpisu na 2023 rok.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

2. Odpis na ZFŚS dla pracowników
(z ustawy o ZFŚS)

Odpis na ZFŚS dla pracowników, których dotyczy Kodeks pracy wynika z ustawy o ZFŚS[3], nie dotyczy nauczycieli ani uczelni wyższych i liczony jest: 

• w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023r., wg przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2019r., tzw. kwoty bazowej, tj. w wysokości 4434,58 zł,
• w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023r., według przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2021r. tzw. kwoty bazowej, tj. w wysokości 5104,90 zł.

Odpis na pracowników wynosi:

(wysokość kwot podana na jednego pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok)

• 37,5% kwoty bazowej na pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy w tzw. normalnych warunkach pracy,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 1662,97 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 1914,34 zł,

• 50% kwoty bazowej na pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 2217,29 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 2552,45 zł,
• na pracownika młodocianego w pierwszym roku nauki 5% kwoty bazowej,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 221,73 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 255,25 zł,
• na pracownika młodocianego w drugim roku nauki 6% kwoty bazowej,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 266,07 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 306,29 zł,
• na pracownika młodocianego w trzecim roku nauki 7% kwoty bazowej.
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 310,42 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 357,34 zł.

Szczegóły obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych oraz obliczania odpisu omawiam na specjalnej edycji szkolenia tylko z tematyki odpisu na ZFŚS oraz w mojej najnowszej książce, która jest dostępna bezpłatnie dla uczestników szkolenia.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

Zwiększenia odpisu (fakultatywne):

• 6,25% kwoty bazowej na każdą osobę zatrudnioną, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 277,16 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 319,06 zł,
• 6,25% kwoty bazowej na każdego emeryta i rencistę, nad którym zakład pracy sprawuje opiekę,
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 277,16 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 319,06 zł,
• 7,5% kwoty bazowej na każdą zatrudnioną osobę, pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego. Dotyczy to pracodawców, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego tego odpisu.
  – w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2023r., jest to kwota 332,59 zł,
  – a w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia 2023r., jest to kwota 382,87 zł,

Szczegóły omawiam na specjalnej edycji szkolenia tylko z tematyki odpisu na ZFŚS oraz w mojej najnowszej książce, która jest dostępna bezpłatnie dla uczestników szkolenia.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

3. Wyższe świadczenie urlopowe dla nauczycieli, których dotyczy Karta Nauczyciela. 

Karta Nauczyciela w art. 53 ust. 1a wskazuje, że z odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych[3], ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym. Termin wypłaty świadczenia urlopowego mija 31 sierpnia.

Pytają Państwo jaka jest kwota świadczenia urlopowego dla nauczycieli oraz co ze świadczeniami urlopowymi dla nauczycieli wypłaconymi wcześniej, np. w czerwcu br., czyli przed wejściem w życie nowych przepisów. 

Należy wypłacić wyrównanie. 

Jest odpowiedź Ministra Edukacji i Nauki Pana Przemysława Czarnka do Pana Krzysztofa Baczyńskiego Wiceprezesa Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego z dnia 07 lipca 2023r., cytuję:

„W przypadku dokonania przez dyrektorów szkół wypłaty nauczycielom świadczenia urlopowego w oparciu o odpis obowiązujący do 30 czerwca 2023 r., nauczycielom będzie należało się wyrównanie kwoty świadczenia”.

Natomiast szkoda, że w tym piśmie nie było podanej kwoty tegoż wyrównania, ponieważ na ten temat jest wiele rozbieżnych zdań prawników.

Dlaczego?

Mamy nietypową sytuację, (zbliżoną do tej z 2019 roku), kiedy to przez część roku kalendarzowego obowiązuje inna wysokość odpisu podstawowego a przez drugą część roku inna. 

W związku z tym w mediach pojawiają się różne kwoty przeliczane na różne sposoby.

Najczęściej można znaleźć następujące kwoty, (podaję kwotę świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w normalnych warunkach pracy w pełnym wymiarze czasu przez cały rok szkolny):

• 1788,66 zł brutto,
• 1914,34 zł brutto,
• a jednak kwota jest inna, jak wynika z wyjaśnień Ministra Edukacji i Nauki.

Jest wyjaśnienie Ministra Edukacji i Nauki Pana Przemysława Czarnka do Pana Andrzeja Płonki Przewodniczącego XXIX Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich z dnia 17 sierpnia 2023r., cytuję:

„Świadczenie urlopowe dla nauczyciela zatrudnionego przez cały rok szkolny w pełnym wymiarze czasu pracy naliczane proporcjonalnie do okresu naliczania odpisu podstawowego wynosi:
– od września 2022 r. do czerwca 2023 r. – 1385,81 zł
– od lipca 2023 r. do sierpnia 2023 r. – 319,06 zł
Wysokość świadczenia urlopowego w 2023 r. – 1704,87 zł„.

Co wydaje się najlepszym wyjściem w tej kontrowersyjnej sytuacji, gdzie prawnicy mają różne zdania, a mamy już wyjaśnienia MEiN?

Zastosowanie na początek kwoty 1704,87 zł  brutto. 

Z jakiego powodu?

Dlatego, że jest to najniższa z proponowanych dotąd kwot. Gdyby z jakiegoś powodu okazało się jednak, że ma to być kwota wyższa, to dopłacić zawsze można, a w sytuacji tych niejasności na skalę całego kraju nikt raczej za to głowy nikomu nie urwie.

Nie zdecydowałabym się na wypłacenie kwoty 1914,34 zł, ponieważ moim zdaniem to nie jest wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli. Jest to wysokość świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym  dla pracowników, którzy skorzystali z co najmniej 14-dniowego urlopu wypoczynkowego w drugiej połowie 2023 roku. Dotyczy to oczywiście pracodawców nietworzących ZFŚS i wypłacających świadczenie urlopowe. 

W przypadku wypłaty zbyt wysokiej kwoty świadczenia urlopowego możliwe, że ciężko byłoby odzyskać nadpłacone pieniądze. Zwykle lepiej, gdy pracodawca dopłaca, niż próbuje odzyskać nadpłatę. 

Moim zdaniem najbardziej odpowiednią kwotą jest kwota 1788,66 zł,
ponieważ to jest wysokość odpisu na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy zgodnie z ustawą o ZFŚS, a do tej kwoty odnosi się art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela.  

Po wypłacie kwoty proponowanej przez Ministerstwo, bacznie obserwowałabym wypowiedzi różnych organów kontrolnych, aby w razie czego móc w porę zareagować. Oczywiście najlepiej byłoby od razu wypłacić właściwą kwotę, ale niektórzy mają różne zdania co do jej wysokości.

Decyzja w tej sprawie należy do dyrektora szkoły, ale mam nadzieję, że mając powyższe informacje, będzie łatwiej ją podjąć.

4. Świadczenie urlopowe dla pracowników zatrudnionych w sektorze prywatnym

Jeśli chodzi o wypłatę świadczenia urlopowego dla pracownika zatrudnionego w zakładzie pracy, gdzie nie został utworzony ZFŚS (na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o ZFŚS) sprawa jest prostsza niż ze świadczeniem urlopowym dla nauczyciela.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o ZFŚS wysokość świadczenia urlopowego nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego na pracownika, obliczonego odpowiednio do rodzaju zatrudnienia pracownika, z tym że wysokość świadczenia dla pracowników pełnoletnich zatrudnionych w tzw. normalnych lub tzw. szczególnych warunkach pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

Stosownie do art. 3 ust. 5 i 5a ustawy o ZFŚS świadczenie urlopowe wypłaca pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.

A zatem w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 roku świadczenie urlopowe dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok wynosiło odpowiednio:

• 1662,97 zł dla pracownika zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy,
• 2217,29 zł dla pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
• dla pracownika młodocianego:
  – w pierwszym roku nauki wynosi 221,73 zł 
  – w drugim roku nauki 266,07 zł
  – a w trzecim roku nauki 310,42 zł.

Natomiast świadczenie urlopowe wypłacone w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2023 roku dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok wynosiło odpowiednio:

• 1914,34 zł dla pracownika zatrudnionego w tzw. normalnych warunkach pracy,
• 2552,45 zł dla pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych,
• dla pracownika młodocianego:
  – w pierwszym roku nauki wynosi 255,25 zł
  – w drugim roku nauki 306,29 zł
  – a w trzecim roku nauki 357,34 zł.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

UWAGA:

Świadczenie urlopowe w sektorze prywatnym działa inaczej niż świadczenie urlopowe dla nauczyciela z Karty Nauczyciela.

Wysokość świadczenia urlopowego u pracodawców, gdzie nie został utworzony Fundusz ustala się według dnia wypłaty i świadczenia tego nie wyrównuje się, jeśli zostało wypłacone do 30 czerwca 2023r.

Dlaczego nie wyrównuje się świadczenia urlopowego w sektorze prywatnym wypłaconego przed 1 lipca 2023r.?

Dlatego, że to świadczenie urlopowe działa inaczej i na podstawie innych przepisów niż świadczenie urlopowe dla nauczycieli.

Więcej na temat świadczeń urlopowych napisałam w artykule:
Komu przysługuje świadczenie urlopowe i jaka to kwota w 2023 roku?

Reasumując:

Pracodawcy w 2023 roku muszą znaleźć dodatkowe pieniądze na Fundusz, co dla niektórych może być trudne i mocno obciążające budżet ze względu na sytuację ekonomiczną.

Za to z pewnością ucieszą się:

• nauczyciele, ponieważ otrzymają wyższe świadczenie urlopowe
• oraz pracownicy z sektora prywatnego, którzy otrzymają świadczenie urlopowe w drugiej połowie roku, tj. od 1 lipca 2023r.
  
  
  

UWAGA:

Nieprawdą jest to, co niektórzy piszą w Internecie, że wyższy odpis automatycznie przełoży się na wyższe dopłaty do wczasów z biurem podróży, czy na przykład wyższe wczasy pod gruszą. Ten rodzaj dopłaty zależy od regulaminu ZFŚS, czyli wypłacany jest na podstawie innych przepisów niż świadczenie urlopowe i jest zupełnie czymś innym niż świadczenie urlopowe.

Aby można było uruchomić wyższe dopłaty do wczasów, czy np. wczasów pod gruszą, konieczna jest zmiana regulaminu ZFŚS.

To nie dzieje się automatycznie.

Zatem wyższy odpis generuje wyższe wpływy na konto ZFŚS, ale nie ma wpływu na większe wczasy pod gruszą dla pracowników, jeśli pracodawca nie zmieni regulaminu Funduszu.

Proszę nie mylić wczasów pod gruszą ze świadczeniem urlopowym.

Ważne:

Niniejszy artykuł jest chroniony prawem autorskim. Zabrania się jego kopiowania i cytowania bez podania źródła i autora.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.

 Źródło:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1586).
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r.
   poz. 984 z późniejszymi zmianami).
3. Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz. U. 2023 poz. 998).

Jeśli chcieliby Państwo być na bieżąco ze sprawami ZFŚS, zapraszam do zapisu do ZFSSlettera (specjalistycznego newslettera na temat ZFŚS): www.zfssedukacja.pl.

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

[autopromocja] - Szczegóły na www.zfssletter.pl

Autor tekstu: Joanna Krystyna Robak

Ekonomista. Ekspert z zakresu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Od 1997r. do 2013r. pracownik urzędu gminy oraz główny księgowy jednostek budżetowych.W latach 2013 – 2015 pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Wydziale Realizacji Dochodów. Równolegle z pracą w ww. jednostkach od 2010r. do 2017r. manager i dyrektor nowosądeckiej filii znanej ogólnopolskiej sieci szkół. Absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie, Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu oraz Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. 

Posiada blisko 30-letnie doświadczenie w pracy z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, zarówno w sektorze publicznym, między innymi w jednostkach budżetowych, w tym w publicznych placówkach oświatowych, jak również w sektorze prywatnym, w tym w dużych spółkach. Pomaga ułożyć ZFŚS u różnych pracodawców biorąc pod uwagę ich specyfikę.

Autor licznych publikacji oraz licznych książek z zakresu ZFŚS. Autor Akademii ZFŚS – Praktycznego Kursu, specjalistycznych szkoleń oraz ZFSSlettera, największego w Polsce, eksperckiego newslettera dedykowanego w całości sprawom ZFŚS.

Praktyk.

Dzięki opiniom klientów:

Uhonorowana prestiżową nagrodą w XIX edycji konkursu Polish Businesswomen Awards w kategorii:

Lider w dziedzinie przekazywania wiedzy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych

Zdobywca 1 miejsca w Nowym Sączu w konkursie Orły Edukacji w 2024 roku.

W 2025 roku uzyskała status GOLD w Konkursie Orły Edukacji edycja ogólnopolska
i znalazła się w ścisłej czołówce najlepszych firm szkoleniowych w Polsce.

   

Artykuł Zmiana odpisu na ZFŚS na 2023 rok od 1 lipca i zmiana wysokości świadczenia urlopowego pochodzi z serwisu Akademia Edukacyjna ASERTO.