Pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dalej ZFŚS, Fundusz) mogą oferować wśród rodzajów działalności socjalnej dopłatę do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie. Ten rodzaj dopłaty często jest nazywany potocznie „wczasami pod gruszą”. Może on zostać przyznany tylko osobom uprawnionym do korzystania z Funduszu. Zasady i warunki korzystania z „wczasów pod gruszą” określa pracodawca w regulaminie ZFŚS, zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS [1]. Niestety bywa, że zapisy regulaminu ZFŚS zawierają błędy.

Czy „wczasy pod gruszą” powinny zależeć od urlopu wypoczynkowego?

Otrzymałam następujące pytanie:

„Mamy ZFŚS, w ramach którego można otrzymać różne rodzaje świadczeń. Zgodnie z wymogiem ustawy o ZFŚS mamy wypłatę świadczenia urlopowego, które uzależniliśmy od 14 dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego. Nazywamy to w regulaminie ZFŚS wczasami pod gruszą. Pani, która przebywa na urlopie wychowawczym złożyła wniosek o tę dopłatę. Odmówiliśmy jej wypłaty, ponieważ nie przebywała na urlopie wypoczynkowym, gdyż jest na urlopie wychowawczym. Pani czuje się wykluczona i zarzuca nam dyskryminację. Jest roszczeniowa. Jak jej wytłumaczyć, że to ustawa o ZFŚS narzuca te 14 dni urlopu i że nie możemy jej przyznać dopłaty?„.

Odpowiedź:

Wspomniane w pytaniu „14 dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego” wynikające z ustawy o ZFŚS najczęściej są mylone ze świadczeniem urlopowym. Zanim rozwinę ten temat, muszę powiedzieć, że pracodawca w regulaminie ZFŚS ustala zasady i warunki wypłaty świadczeń, a następnie ma obowiązek stosować te zasady. Regulamin ZFŚS powinien być zgodny z prawem i nie powinien wykluczać z powodów pozasocjalnych osób ustawowo uprawnionych do świadczeń.

Ważne:

W praktyce najczęściej spotyka się trzy rodzaje podobnych do siebie świadczeń.
Na pozór są podobne, ponieważ dotyczą dopłat do wypoczynku, ale jednak są całkiem inne i wynikają z różnych podstaw prawnych.

Są to:

1. Świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie przepisów ustawy o ZFŚS (art. 3) przez pracodawcę, który nie utworzył ZFŚS i nie zwolnił się z wypłaty tego świadczenia – zależy od 14 dni urlopu wypoczynkowego.
2. Świadczenia urlopowe wypłacane nauczycielom na podstawie art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela – są obowiązkowe.
3. „Wczasy pod gruszą”, czyli dopłata do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie, wypłacana z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na podstawie regulaminu ZFŚS. Nie jest to świadczenie obowiązkowe, a wysokość świadczenia zależy od kryteriów socjalnych osoby uprawnionej do korzystania z ZFŚS. Regulamin ZFŚS jest tworzony na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS.

UWAGA:

Jedynym świadczeniem, co do którego ustawodawca w ustawie o ZFŚS narzuca bezwzględnie warunek wykorzystania co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu wypoczynkowego, to świadczenie urlopowe, o którym wspomniałam w punkcie 1, czyli to, które jest wypłacane na podstawie ustawy o ZFŚS przez pracodawcę, który nie utworzył ZFŚS.

Zatem, skoro pracodawca utworzył zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, to nie ma prawa wypłaty świadczenia urlopowego, o którym mowa w ustawie o ZFŚS. Może natomiast wypłacać dopłatę do wypoczynku zorganizowanego we własnym zakresie, czyli tzw. wczasy pod gruszą, skoro zawarł taki rodzaj działalności socjalnej w regulaminie ZFŚS. Jednak warto sprawdzić, czy kryteria wypłaty są zgodne z ustawą o ZFŚS.

Zdarza się, że pracodawcy warunkują dopłatę do wypoczynku w ramach tzw. wczasów pod gruszą” czternastoma dniami urlopu wypoczynkowego.

Może nawet nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie praktyka i fakt, że w art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS mamy zapis: 

„Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu„. To oznacza, że uglogwe usługi i świadczenia (jakimi są np dopłaty do „wczasów pod gruszą” musza być uzależnione od tzw. kryterium socjalnego, a urlop wypoczyjjowye kryterium socjalnym nie jest.

Osoby uprawnione do korzystania z Funduszu:

Osobami uprawnionymi do korzystania z Funduszu zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS są:

– pracownicy i ich rodziny,

– emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny,

– inne osoby uprawnione w regulaminie ZFŚS.

Pracodawca przyznając „wczasy pod gruszą” nie może pominąć na przykład emerytów ani pracowników, którzy urlopu wypoczynkowego nie mają (ponieważ przebywają na przykład na innym rodzaju urlopu niż wypoczynkowy).

Wprowadzając warunek urlopu wypoczynkowego do regulaminu ZFŚS, dochodzi do sytuacji, w której wykluczona z dopłaty do wypoczynku może być szeroka grupa osób (w tym między innymi osoba na urlopie wychowawczym, o której jest mowa w pytaniu), które przecież mają zapewnione ustawowe prawo do korzystnia z ZFŚS.

Osoby, które korzystają z innych rodzajów urlopów niż wypoczynkowy, też mają prawo do wypoczynku i powinny mieć prawo do otrzymania dofinansowania z Funduszu.
Nie można tych osób wykluczyć z ZFŚS z powodów pozasocjalnych, jakim jest na przykład urlop wypoczynkowy.

Co, jeśli pracodawcy koniecznie zależy, aby pracownik skorzystał z 14 dni urlopu wypoczynkowego?

Zdarza się, że pracodawcy bardzo zależy na zachęceniu pracownika do korzystania z nieprzerwanego 14-dniowego urlopu wypoczynkowego, dlatego wprowadza ten warunek przy „wczasach pod gruszą”. Odradzam to z wielu powodów. Powodów jest tyle, że gdybym je tutaj wymieniła, to ten artykuł byłby bardzo długi i nikt nie miałby czasu na czytanie go i tworzenie rozwiązań samodzielnie, dlatego opisałam to w mojej najnowszej książce na temat: „Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe – prawo i praktyka. Wszystko, co warto wiedzieć przed wypłatą w 2026 roku, w tym odpowiedzi na pytania”. 

Zauważyłam, że większość osób woli otrzymać szybkie, gotowe rozwiązania.

Dlatego mam dobrą wiadomość. 

Można zrobić to legalnie, bez wymogu 14 dni urlopu wypoczynkowego

Można tak skonstruować regulamin ZFŚS, aby „upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu” i sprawić, że zapis będzie prawidłowy i nie wykluczy pracowników i osób uprawnionych do korzystania z ZFŚS, a pracownicy mający urlop wypoczynkowy chętnie go wykorzystają. Można zrobić to bez dyskryminacji jakiejkolwiek grupy osób uprawnionych, a jednocześnie dostosować wymogi do sytuacji finansowej i możliwości pracodawcy.

Jednak jest to temat wymagający szerszego omówienia. Jeśli kogoś kusi, aby jedynie wykreślić 14 dni urlopu wypoczynkowego, to muszę zwrócić uwagę na fakt, że zmiany wymagają kompleksowego dwu- lub trzy-torowego działania, ponieważ środki ZFŚS nie rozmnożą się cudownie, gdy zostanie uwolniony dostęp do wczasów pod gruszą dla wszystkich uprawnionych. Konieczne są odpowiednie zapisy w regulaminie, ale takie, które są zgodne z prawem.

Dlatego ważne jest, aby przewidzieć skutki różnych działań i im zapobiec. Da się to zrobić, jeśli wie się jak. Dla zainteresowanych pokazuję to na szkoleniach z zakresu ZFŚS.

Więcej wiedzy na temat „wczasów pod gruszą” i świadczeń urlopowych w 2026 roku

Na temat tzw. wczasów pod gruszą i świadczeń urlopowych można znaleźć wiele informacji w mojej książce (e-booku):

Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe – prawo i praktyka. Wszystko, co warto wiedzieć przed wypłatą w 2026 roku, w tym odpowiedzi na pytania” dostępnym tutaj.

 

Dla osób bardziej wymagających polecam moje szkolenie na temat: 

„Wczasy pod gruszą i świadczenia urlopowe w 2026 roku – prawo i praktyka„ dostępnym tutaj.
Na szkoleniu omówiłam temat:
– świadczeń urlopowych wypłacanych z ustawy o ZFŚS przez pracodawców, którzy nie tworzą ZFŚS
– świadczeń urlopowych dla nauczycieli z Karty Nauczyciela [2] (wraz z problemami dotyczącymi ustalenia kwoty na 2026 rok)
– „wczasów pod gruszą”, czyli dopłaty do wypoczynku zorganizowanego indywidualnie z ZFŚS.
Zapraszam do zapoznania się ze szczegółami, które znajdują się TUTAJ. 

 

Źródła:

1. Ustawa z dnia 04 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 288 z późniejszymi zmianami).
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 515).

Jeśli ten wpis wniósł dla Ciebie wartość, udostępnij go. Dzięki temu inni będą mogli otrzymać informację o wysokości odpisu w 2026 roku.

 

Ważne:

Niniejszy artykuł jest chroniony prawem autorskim. Zabrania się jego kopiowania i cytowania bez podania źródła i autora.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej.

 

Jeśli chcesz być na bieżąco ze sprawami ZFŚS, zapraszam do zapisu do ZFSSlettera (specjalistycznego newslettera na temat ZFŚS): www.zfssletter.pl. Przy zapisie możesz pobrać prezent.